Di tích lịch sử chùa Xá Lợi ở thành phố Hồ Chí Minh

0
230

Chùa Xá Lợi hiện tọa lạc tại địa chỉ 89 đường Bà Huyện Thanh Quan phường 7, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh.

Chùa được khởi công xây dựng ngày 5. 6. 1956, hoàn thành ngày 2. 5. 1958. Chùa Xá Lợi đã từng là cơ sở của nhiều tổ chức Phật giáo như trụ sở của ủy ban Liên hiệp Phật giáo Hoa – Việt năm 1959. Văn phòng của Hội chủ Tổng hội Phật giáo Việt Nam năm 1964, trụ sở của ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo chống kỳ thị tôn giáo từ 25. 5. 1963 đến tháng 1. 1964, nơi diễn ra đại hội thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất từ 31. 12. 1963 đến 4. 1. 1964, Viện Cao đẳng Phật học Sài Gòn từ 1964 đến 1966, trụ sở của Văn phòng II Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam từ 1981 đến 1993.

Trong phong trào chống kỳ thị tôn giáo của Ngô Đình Diệm, cùng với giới Phật giáo toàn miền Nam, giới Phật giáo ở chùa Xá Lợi đã có đóng góp không nhỏ vào việc chống chính sách kỳ thị tôn giáo, đồng thời đấu tranh chống lại chế độ độc tài Ngô Đình Diệm.

Ngày 25. 5. 1963, ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo được thành lập đã cùng vớì các giáo phái tập họp tại chùa Xá Lợi để công bố bản tuyên ngôn của Tổng hội Phật giáo Việt Nam ở miền Nam, đòi chính quyền Ngô Đình Diệm phải chấp nhận nguyện vọng của giới Phật giáo được ghi trong bản tuyên ngôn do Tổng hội Phật giáo trao cho Ngô Đình Diệm, trong đó có năm nguyện vọng là thu hồi lệnh triệt phá cờ Phật giáo, Phật giáo phải được hưởng chế độ đặc biệt như các hội truyền giáo của đạo Thiên chúa, chấm dứt việc bắt bớ khủng bố tín đồ Phật giáo, tăng ni Phật tử được tự do truyền đạo và hành đạo, chính phủ phải đền bồi cho những người bị chết trong cuộc xô xát giới Phật giáo ở Huế.

Ngày 30. 5. 1963, Phật tử ở Sài Gòn và các tỉnh tổ chức biểu tình tuyệt thực yêu cầu chính quyền thực hiện năm nguyện vọng của Phật giáo, trong đó tại chùa Xá Lợi và Ấn Quang có hàng trăm tăng ni tham gia tuyệt thực. Chính quyền Ngô Đình Diệm đã đưa công an và mật vụ bao vây chùa Xá Lợi để cô lập và khủng bố tinh thần tăng ni. Ngày 11. 6. 1963, Hòa thượng Thích Quảng Đức đã tự thiêu để phản đối chính quyền Ngô Đình Diệm, sau đó được đưa về quàn tại chùa Xá Lợi, trụ sở Hội Phật học Nam Việt. Chính quyền Ngô Đình Diệm đã phong tỏa các chùa, chùa Xá Lợi bị bao vây chặt chẽ, nhưng hàng nghìn nguời vẫn đến để viếng hòa thượng Thích Quảng Đức. Đứng trước cuộc đấu tranh mạnh mẽ của Phật tử, chính quyền Diệm đã ký với ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo thông cáo chung cam kết thực hiện các yêu cầu của ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo, nhưng sau đó chính quyền Diệm không thực hiện, do đó đến ngày 15. 7. 1963 chư tăng chùa Xá Lợi và lãnh đạo của phong trào ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo đã đấu tranh bằng cách tuyệt thực. Sáng 17. 7. 1963, hàng trăm tăng ni tập hợp tại chùa Xá Lợi và diễu hành đòi chính quyền Diệm thi hành bản thông cáo chung, đoàn diễu hành bị cảnh sát đàn áp, nhiều người bị bắt giữ, mãi đến ngày 20. 7. 1963 chúng mới chịu thả nhũng người bị bắt giữ.Chùa Xá Lợi

Tiếp tục phản đối chính quyền Ngô Đình Diệm, hưởng ứng lời kêu gọi của ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo, ngày 18. 8. 1963, hơn 30.000 người đã tập trung quanh khu vực chùa Xá Lợi tham dự cuộc tuyệt thực. Ngày 21. 8. 1963, chính quyền Ngô Đình Diệm ra lệnh tấn công các chùa được coi là càn cứ của cuộc đấu tranh. Tại chùa Xá Lợi, lực lượng đặc biệt của Diệm đập tung cửa xông vào ném lựu đạn cay, những người chống cự bị chúng đánh đập, han 200 tăng ni và lãnh đạo ủy ban Liên phái bảo vệ Phật giáo bị cảnh sát bắt, có người bị giết vì cho rằng đó là “Việt cộng trá hình”, các tăng ni bị bắt bị cho là “làm loạn”.

Việc đàn áp Phật giáo đã gây ra một làn sóng phẫn nộ của mọi tầng lớp xã hội, nhiều cuộc biểu tình của học sinh, sinh viên và phụ nữ nổ ra ở nhiều nơi, đặc biệt là vụ tự thiêu đòi tự do tín ngưỡng của Phật giáo của hòa thượng Thích Quảng Hưng ở chợ Bến Thành đã gây tiếng vang trên thế giới. Liên Hiệp Quốc đã phải can thiệp, cử người đến điều tra hành động của chính quyền và tình trạng Phật giáo ở miền Nam, đặc biệt là ở Sài Gòn.

Cùng với các hoạt động đấu tranh yêu nước khác chống lại chế độ độc tài Ngô Đình Diệm diễn ra trên toàn miền Nam, phong trào Phật giáo đấu tranh vì bình đẳng tôn giáo ở Sài Gòn, mà nổi bật là vai trò tập hợp của chùa Xá Lợi đã góp phần làm chế độ độc tài Ngô Đình Diệm nhanh chóng sụp đổ bởi cuộc đảo chính vào tháng 11. 1963, mà nhiều ngưừi gọi đây là cuộc thay ngựa giữa dòng trong mưu đồ của đế quốc Mỹ để xác lập chính quyền tay sai mới của chúng.

Chùa Xá Lợi, nơi diễn ra cuộc đấu tranh chống lại chế độ độc tài Ngô Đình Diệm được xếp hạng là di tích lịch sử theo Quyết định số 116/2005/QĐ-UB của ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ngày 12. 7. 2005.

Bài viết liên quan

CHƯA CÓ BÌNH LUẬN NÀO