Núi Bà Đen hay núi Điện Bà qua các vị tổ khai sơn.

Trên đường sưu khảo, chúng tôi vừa đến địa giới tỉnh Tây Ninh, nếu phóng tầm mắt ra xa du khách thấy xuất hiện giữa vòm trời một ngọn cao vòi vọi 884 mét, mây lam che phủ rất ngoạn mục, đó là núi Bà Đen, một ngọn núi cao nhất miền Nam, cách thị xã Tây Ninh 11km.

Núi Bà Đen cũng gọi là núi Điện Bà, vì trên núi có điện thờ Bà Đen là vị Thánh Mẫu linh thiêng hiển hách, được phong tặng là Linh Sơn Thánh Mẫu, và do đó nơi thờ Bà được chư sơn và bá tánh gọi là linh sơn Tiên thạch động.

Du khách đến tận chân núi một cách dễ dàng bằng các loại xe rồi thung dung thả bộ theo triền núi chênh vênh từ chân lên đỉnh núi.

Từ cầu đá lên tại điện là 1.100 mét. Từ Điện Bà lên tới đỉnh 2.800 mét. Dọc theo đường đi, rải rác có 4 ngôi nhà mát xinh xinh làm nơi nghỉ chân cho du khách.

Có trùng tu ngôi Điện Bà vào những năm trước 1956 sau đó vì chiến tranh xảy ra liên miên nên không sửa sang gì nữa.

Từ chân núi Điện Bà lên dọc theo tay trái, có cái am gọi là Kim Cang Am. Lên một đỗi nữa, chừng 50 mét, có cái tháp của vị thủ tạ Giác Hạnh, và mộ bia ghi công đức của ông Huỳnh Tầy, một Hoa kiều ở Long An đứng ra chịu mọi tổn phí về việc lót đường từ chân núi lên đến trên Điện Bà. Thật là một công quả vĩ đại đáng tán dương. Bởi thế, khi ông Huỳnh Tẩy mất, được hòa thượng Tâm Hòa dựng bia kỷ niệm.

Đi một đỗi nữa, tới am ông Quản Tư. Hiện giờ phần đất này bị lở lấp hết cả và ngôi chùa cũng sụp đổ. Lần lên dốc thượng, phải qua một cây cầu gỗ, cầu này là do công đức của ông chủ nhà sách Lê Phan và ông bà Hà Tôn Vũ, thương gia ở Bãi Xào đều đồng chung sức xây, giúp thập phương bá tánh đỡ chân.

Vượt qua dốc thượng lên tới Miễu Cậu, một ngôi nhà mát đã sẵn sàng chờ đón du khách dừng chân ngơi nghỉ.

Nếu du khách trở xuống tay mặt, gặp ngay một cái hang Mũi Tàu. Xem xong, quay gót trở lên, thẳng đến tháp và chùa. Du khách hành hương, bổn đạo nghỉ nơi chùa.

Cơm xong, lại tiếp tục du lãm phong quang cảnh vật chung quanh. Muốn viếng chùa Hang, phải đi qua tảng đá nứt hai. Rồi xuống xem suối nước lạ thường, quanh năm cát vàng lóng lánh, người ta gọi là vàng non và mệnh danh cho suối ấy là suối vàng huyền bí.

Thưởng lãm phong cảnh ở phía mặt và trái rồi du khách nên đi vòng sau diện mà xem thêm hang Gió và giếng ông Địa, Đoạn đi thẳng lên, lần lượt gặp các động ông Tà, động ông Hổ, động Ba Xuyên.

Dạo bước từ từ mải mê phong cảnh mà đặt chân lên tới đỉnh tự bao giờ chẳng hay chẳng biết. Thích ý phỉ lòng, đứng lên đỉnh nhìn thẳng tắp xa xa, ôi mầu nhiệm, cảnh dẹp bao la hùng vĩ giăng giăng tận chân trời thăm thẳm.


Hướng về đông, thấy ngọn núi Cậu bên tỉnh Bình Dương (thuộc Dầu Tiếng) hiện ra lờ mờ như một bức tranh thuỷ mạc. Hướng về đông bắc, có thêm hai hòn núi nhỏ ngạo nghễ gội gió dầm mưa chẳng quản gì.

Những ngày lễ, rằm, rất đông du khách và phật tử bốn phương tấp nập về đây chiêm bái, đồng thời thưởng thức cảnh hùng vĩ của non linh.

Bồi hồi luyến cảnh, du khách nao nao lòng cảm cựu, chẳng khỏi nhớ lại sau núi Điện Bà ngày xưa vẫn từng có những cội bạch mai khoe tiết băng trinh, cốt cách tinh thần như tiên nữ giáng trần. Rồi bất giác khe khẽ ngâm bài thơ vịnh cảnh “Bạch mai núi Điện Bà” của nữ sĩ Sương Nguyệt Anh, ái nữ cụ Đồ Chiểu thuở xưa;

Non linh đất phước trổ hoa thần

Riêng chiếm vườn hồng một cảnh xuân.

Tuyết đượm nhành tiên in sắc trắng,

Sương pha bóng nguyệt ánh màu ngân.

Chỉ rút nội bốn câu ấy thôi, dủ cả non nước muôn thưở sống mãi trong tâm tưởng những người con đất Việt đã, đang và sẽ đến viếng cảnh Tây Ninh với núi Điện Bà có hoa bạch mai khét tiếng một thời và dư âm sẽ chẳng bao giờ dứt.

Đã thưởng thức phong cảnh và hiểu qua sự tích núi Điện Bà mà chúng tôi trình bày thêm. Ở phần di tích, thiết tưởng chúng ta cũng nên tưởng đến công đức của liệt vị tổ sư khai sơn hóa đạo núi Điện Bà.

Núi Bà Đen
Núi Bà Đen

Thời kỳ Nam tiến, thế kỷ 18: có các vị tổ sư đã dày công như chư tổ: Thiệt Điệu, Tế Giác, Đại Cơ, Đạo Trung, Tánh Thiền, Hải Hiệp.

Tổ Đạo Trung Thiện Hiếu tục gọi là tổ Bưng Đĩa, từng trải 31 năm khổ nhọc khai sơn hóa đạo núi Điện Bà, đến năm 1794 thì về lập chùa Long Hưng ở Thủ Dầu Một.

Tổ Hải Hiệp Từ Tạng là vị tổ thiêu hóa còn một lóng tay út chôn dưới hang động, sau dời mộ bia về trước tháp.


Thời kỳ Pháp thuộc, thế kỷ 19: kể từ năm Tân Mùi 1871 đến năm 1880, có các vị tổ đáng kính nối nghiệp, liệt kê như sau:

  • Tổ Thanh Thọ Phước Chí, thủ tạ chùa Phước Lâm (Vĩnh Xuân) lên Điện Bà xây hang diện, từ năm 1872. Đến năm 1875, hang điện hư hoại người sau mới phá ra xây lại lần nữa. Vị tổ này đã tại vị từ năm 1871 đến năm 1880.
  • Tổ Trừng Tùng Chơn Thoại, có công kiến thiết ngôi chùa phật và nhà giảng đường toàn bằng cây sao, tại vị từ năm 1880 đến năm 1910.
  • Tổ Tâm Hòa Chánh Khâm, xây cất chùa Tổ bằng đá, khởi công từ năm 1922 đến năm 1924 mới hoàn thành. Rồi đến năm 1937 thì dựng thêm nhà Tổ bằng đá. Vị Tổ này tại vị năm 1910 đến năm 1937.
  • Tổ Nguyên Cơ Giác Phú, kế nối được 11 tháng thì tịch vào ngày 10 tháng chạp năm Đinh Sửu 1937.
  • Tổ Nguyên cân Giác Hạnh, thay mặt trưởng tử cố Hòa thượng lập Tháp cho bổn sư và sư huynh năm 1939. Tại vị từ 1938 đến năm 1945.
  • Sư Nguyên Bộ Giác Ngọc (tự Sư Dina) thay mặt trụ trì từ 1946 đến năm 1951. Năm Tân Mão 1951, về chùa Phước Lâm (Vĩnh Xuân), đến 8 giờ đêm 19 tháng chạp thì mất tích.
  • Hòa thượng Nguyên Chất Giác Điền, tại vị từ năm 1952 đến 1957, lãnh chùa Phước Lâm ngày 22 tháng chạp năm Tân Mão 1951 thay mặt hàng năm lo liệu lễ vía Bà và khai Trường Hương, Trường Kỳ.

Từ năm Bính Thân, 1956 nhân dân và bổn đạo đồng cử ban quản trị núi Điện Bà để lo việc kiến tạo núi Điện Bà thêm khang trang hơn nữa. Từ đó, đồng bào lên núi cúng bái thêm tấp nập.

Qua năm 1962 cốt Bà dời về chùa Phước Lâm, là ngôi chùa thứ hai của chùa Linh Sơn trên núi.

Từ ngày cung nghinh cốt Bà về chùa Phước Lâm ban quản trị, hội núi Điện Bà giao lại cho quí hòa thượng, Yết Ma, giáo thọ trong tỉnh đảm trách; hòa thượng Thích Huệ Phương hiện là trụ trì ngôi Phước Lâm cổ tự còn hòa thượng Giác Điền trở về Gia Định cất chùa Linh Châu, gần ngã tư Cây Quéo.

Chính lá sắc của Bà do vua Gia Long phong tặng ngày xưa đã lạc mất từ lâu, tìm không được. Đến đời vua Bảo Đại fhới phong thêm cái sắc cho Bà như sau: Tỉnh Tây Ninh, Thái Bình quận, Ninh Thạnh thân, phụng sự “Bà Đen”

  • Linh Sơn Thánh Mẫu tôn thần
  • Nẫm trước linh ứng, tứ kiêm thừa
  • Cảm mạng miên niệm thần hưu
  • Trứ phong vị Đức Bảo trung hưng
  • Lĩnh phò chi Thần chuẩn kỳ phụng sự
  • Thứ cơ Thần kỳ tường tựu

Bảo Đại lê dân khâm trị.

Bảo Đại thập niên,tư ngoại thập cửu nhật.

Tìm hiểu qua cảnh vật núi Điện Bà và các vị Tổ khai sơn đã dày công vun trồng nền đạo pháp trên non linh từ thuở xa xưa và câu chuyện lá sắc của Bà, như chúng tôi dã trình bày, đồng chịu sự huỷ diệt của thời gian.

Đây là chiếc cầu của ông Nguyễn Văn Được, chủ nhà sách Lê Phan bắc trên núi để bá tánh đi khỏi lội ngang cái hố sâu, ngày nay chiếc cầu này đã bị phá huỷ, cảnh chùa chiền cũng bị chung số phận, không còn gì hết.

Nay gợi lại cảnh núi Điện Bà khiến cho ta bùi ngùi tấc dạ, hồi tưởng như giấc chiêm bao, mới năm nào đây còn tới lui viếng cảnh, nay đã hoang vắng, ít người đến đây viếng cảnh.

Tây Ninh xưa – nxb thanh niên



BÀI VIẾT LIÊN QUAN