VĂN HOÁ MIỀN TRUNG

Vài nét về hoàn cảnh địa lí

Dải đất miền Trung của nước ta là vùng hẹp về chiều ngang và kéo dài từ Bắc xuống Nam. Hầu hết các tỉnh miền Trung đều có biển và đặc biệt biển miền Trung là vùng biển giàu tiềm năng hải sản nhất vùng biển Nam Trung bộ. Miền Trung là vùng đất có khí hộ đặc biệt hơn các vùng khác. Do vị trí địa lí, miền Trung là nơi hội tụ rất nhiều yếu tố khắc nghiệt của thời tiết. Khí hậu nóng và khô, là nơi thường xuyên bỏng rát dưới cái nắng gay gắt và gió Lào khô khốc. Có người từng gọi gió Lào miền Trung là thứ gió thổi lộng óc suốt ngày đêm. Khí hậu khô hạn như thế nên đất đai ở miền Trung phần lớn khô cằn, là đất cát pha kém màu mỡ, không phù hợp lắm với việc trồng lúa nước.

Đặc điểm khí hậu này tạo nên miền Trung là một vùng đất với cảnh quan đặc trưng là những bãi cát trải dài đầy nắng gió, những hàng phi lao trên cát nóng và khô. Miền Trung nằm trải dài ven biển và trên đường di chuyển của các khối khí khác nhau về tính chất, bởi vậy vùng đất vố đã khắc nghiệt này cò phải gánh chịu thêm những cơn giận dữ của thời tiết khi hàng năm các cơn bão đi vào nước ta đều luôn dành những nhát chổi mạnh nhất giáng xuống miền Trung. Quanh năm, con người và thiên nhiên nơi đây phải đối mặt với những bất lợi và sự khắc nghiệt do thời tiết đem lại. Vùng đất gió Lào cát trắng và thiên tai bão lụt này luôn phải giồng mình chống chọi với tự nhiên không mấy ưu ái mình.

Vài nét về con người miền Trung

Nếu hoàn cảnh khó khăn là một môi trường tạo nên những con người có khí chất đặc biệt thì có lẽ mảnh đất miền Trung luôn xứng đáng là vùng đất sản sinh ra những người tài. Đặc trưng của hoàn cảnh sống đã rèn luyện cho con người miền Trung những tính cách đặc biệt để chiến đấu với tự nhiên, để tiếp tục sinh sống và phát triển bên mảnh đất không mấy hiền hoà này. Người miền Trung ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác kiên cường chịu đựng và đấu tranh với thiên nhiên, chắt chiu từng chút những giá trị của sự sống. Có phải vì vậy, trong tố chất con người miền Trung luôn lộ rõ phẩm chất chịu thương chịu khó, không ngại khổ hạnh, luôn kiên trì tích tiểu thành đại, luôn vận động đầu óc để vượt qua những trở ngại của cuộc sống. Có lẽ không ở nơi đâu, lòng kiên trì và ý chí bám trụ lấy quê hương đất nước, không chịu thoái lui dù cuộc sống có mang đến nhiều nỗi khốn khổ và bất hạnh, thì người miền Trung vẫn kiên cường và đầy nghị lực. Đó là phẩm chất tiêu biểu mà người miền Trung đã để lại trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam qua bài ca dao “Mười quả trứng”. Khi tất cả hi vọng về sự sinh sổi nảy nở đều như tắt ngấm thì sức sống thực sự trong ý chí của người miền Trung mới thật sự trỗi dậy mãnh liệt trong con người qua niềm tin tưởng sắt đá mà vô cùng tự nhiên, như một tất yếu của người miền Trung.

“Chớ than phận khó ai ơi


Còn da lông mọc còn chồi nảy cây”­

Ý chí ngoan cường ấy đã đi vào ý chí phấn đấu trên con người sự nghiệp của mỗi con người miền Trung. Trong học tập, trong lao động, họ cần cù, chăm chỉ, kiên trì, với tố chất thông minh luôn tiềm ẩn. Người miền Trung sống trong khốn khổ đã nhiều, họ hiểu giá trị của sức lao động, hiểu giá trị của học thức. Thiên nhiên không ưu đãi họ, không để cho họ nhiều cơ hội để kiến tạo một cuộc sống đầy đủ êm ấm thì bản thân họ, bằng ý chí và niềm tin, bằng khối óc của mình tự kiến tạo lấy cuộc đời bằng con người học thức, bằng cần cù hăng say lao động, canh tác, bằng ý thức trân trọng sức lao động, không lãng phí của cải làm ra, sản vật phải vất vả lắm mới có được và thậm chí những điều ấy đã hình thành trong con người nơi đây tính cách tiết kiệm, căn cơ, ý thức tích luỹ theo hướng “năng nhặt chặt bị”.

van hoa mien trung
van hoa mien trung

Tuy nhiên, đời sống tinh thần của con người nơi đây không phải lúc nào cũng bị bó buộc trong sự tính toán về tốn kém hay sự nghèo nàn và khí tiết. Nét phẩm chất cứng cỏi của người miền Trung là đặc điểm dễ nhận thấy nơi những danh nhân xuất thân từ mảnh đất này. Như Hoàng Diệu, Nguyễn Duy Hiệu, Trần Cao Vân… Đời sống sinh hoạt văn hoá khá phong phú với những đặc trưng của nghề nghiệp và đời sống, đó là tục thơ thần biển, mong muốn đời sống đầy đủ, sinh sôi nảy nở trong tín ngưỡng phồn thực, vẻ trầm lắng, điềm tĩnh trong tâm linh người miền Trung khi thờ cúng đạo Phật ở văn hoá xứ Huế…



BÀI VIẾT LIÊN QUAN