Lễ hội Dinh Cô – Long Hải (Bà Rịa – Vũng Tàu)

Dinh Cô, trước kia người ta còn gọi là Miếu thờ Bà Cô, được xây dựng và trùng tu nhiều lần bắt đầu từ khoảng năm 1930, địa điểm ở tại bãi biển Long Hải, thuộc ấp Hải Sơn, thị trấn Long Hải, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay.

Với diện tích rộng chừng 100 mét vuông, mái lợp ngói và được dựng theo hình tứ trụ, Dinh Cô có một hệ thống hương án phức tạp để thờ các vị thần thánh như sau:

– Trung tâm là Bà cô, một cốt tượng cao khoảng 0,5 mét, mặc áo choàng đỏ, đội mão gắn hột màu trắng. Theo lời truyền tụng đó là một nhân vật có thật tên là Lê Thị Hồng, quê ở Phan Rang, theo cha đi buôn hàng thủ công bằng thuyền và bị tai nạn chết tại Vũng Mù U (nay là mũi Thuỳ Vân – Vũng Tàu) nhưng xác trôi tấp vào địa điểm Dinh Cô hiện tại. Sau khi được chôn cất tại Hòn Đỏ, một địa điểm gần đó, Cô trở nên “linh thiêng” qua những buổi lên đồng và thường xuyên phò giúp việc đi biển đánh cá của ngư dân địa phương. Từ đó Cô được người ta tích cực dựng miếu và thành tâm hương khói phụng thờ. Cứ như thế, uy linh của Bà Cô ngày càng lan xa và Lễ hội Dinh Cô ngày càng thu hút đông đảo khách thập phương, gần như trên khắp cả vùng Nam Bộ.

Dinh Cô

– Bên cạnh Bà Cô, dần dần người ta còn đưa các thần thánh khác vào thờ như: Diêu Trì Phật Mẫu, Chúa Cậu hay Nhị Vị Công Tử (tức Cậu Tài, Cậu Quý, con của Bà Chứa Ngọc), Ngữ Hành Nương Nương, đặc biệt có cả Tứ Pháp Nương Nương (gồm đủ bốn vị Pháp VânPháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện), Ông ĐịaThần Tài v.v…Ngoài ra, chung quanh còn có những hương án hoặc miếu nhỏ thờ các vị như:  Cửu Thiên Huyền Nữ, Chúa Ngọc Nương Nương, Chúa Tiên Nương Nương, Quán Thế Âm Bồ Tát, Hoả Tinh Thánh Mẫu, Quan Thánh Đế Quân. Tóm lại, để phối tự với Bà Cô, người ta đã đưa vào Dinh Cô một hệ thống thần thánh đông đảo có thể “đại diện” cho rất nhiều dòng văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo, dân tộc khác nhau của Việt (cả Bắc, Trung, Nam), Hoa, Chăm và Phật, Khổng, Lão…. Trong đó, người ta thấy trên hết là sự liên kết giữa tín ngưỡng thờ các “Mẹ” tiêu biểu cho các “Mẫu” nhiên thần ở khắp nước ta với cái “trục” trung tâm xoay quanh một “Mẫu” nhân thần (địa phương) là Bà cô….

Hằng năm, tại Dinh Cô có nhiều ngày lễ tết: Nguyên Đán, Thượng Nguyên, Đoan Ngọ, Trung Nguyên (Vu Lan), Hạ Nguyên v.v… Nhưng, lớn nhất vẫn là ngày Giỗ Cô, tức Lễ hội Bà Cô vào các ngày 10, 11, 12 tháng 2 âm lịch với nội dung chủ yếu như sau:


Sáng ngày 10 tháng 2 âm lịch (khoảng 7 giờ), Lễ nghinh Bà Lớn (Thuỷ Long Thần Nữ) và Ông Nam Hải (tức cá voi) từ Dinh Ông Nam Hải (cũng thuộc thị trấn Long Hải) về Dinh Cô. Đoàn rước gồm có: các chức sắc phụ trách tế lễ, học trò lễ, ban nhạc lễ, 12 bạn chèo (trang phục áo đỏ, nẹp vàng, nón lá vàng, tay cầm chèo), đội lân…với hai long đình và các lá cờ ngũ hành…

– Khoảng từ 8 giờ đến 10 giờ, Lễ tế chính thức theo các nghi thức cổ truyền Nam Bộ với lễ vật chính là heo quay cúng Bà Thuỷ Long, heo toàn sinh (thịt sống) cúng Ông Nam Hải và các thức ăn chay cúng Bà Cô.

– Từ khoảng 10 giờ đến chiều, sinh hoạt Hát bóng rỗi.

– Khoảng từ 18 giờ đến 21 giờ, chương trình diễn xướng dân gian gồm Hát chặp Địa nàng, Múa bóng (mâm ngũ sắc, mâm vàng, mâm bạc) v.v…

– Khoảng từ 21 giờ, Hát Bội với những vở tuồng quen thuộc…

Nhìn chung, Lễ hội Dinh Cô – Long Hải thực chất là một dạng ngày hội cầu ngư của ngư dân địa phương kết hợp giữa tục thờ cứng thần Biển (cá voi và Bà Thuỷ Long) với tín ngưỡng thờ “Mẫu – Nữ thần” phổ biến trong tâm thức dân gian của người nông dân Nam Bộ nói chung, trong đó Bà Cô, một ”Mẫu” nhân thần địa phương lại trở thành điểm tựa tập trung đông đảo các “Mẫu” khác (chủ yếu là ”Mẫu” nhiên thần của cả nước và cũng là điểm hội tụ nhiều dòng văn hóa khác nhau để hình thành nên một trọng điểm sinh hoạt lễ hội dân gian khá đặc trưng cho hệ thống tín ngưỡng thờ “Mẫu – Nữ thần” của người Việt ở Nam Bộ.



BÀI VIẾT LIÊN QUAN