Tập tục ma chay, thờ cúng tổ tiên của người Nùng

“Sinh – Lão – Bệnh – Tử”. Sinh ra, già đi, bệnh tật và mất đi đó là quy luật của tự nhiên. Tập tục ma chay, thờ cúng tổ tiên đã có từ lâu đời, nó trở thành cái gì đó thiêng liêng trong tâm linh người Việt Nam. Đưa người chất về nơi suối vàng, thờ cúng tổ tiên là những nghi lễ không thể thiếu trong tinh thần người Việt. Nó là những nghi thức quan trọng thể hiện tình cảm của người còn sống đối với những người đã mất.

Mỗi vùng miền, mỗi dân tộc có những nghi thức khác nhau, có những quan niệm khác nhau về cái chết về thế giới của người âm. Với Người Nùng An việc tổ chức ma chay có rất nhiều công đoạn và có phần nào đấy mang tính hủ tục lâu đời.

Nguyên nhân

– Người mất bên ngoài kiêng không được mang vào trong nhà, mọi nghi lễ đều diễn ra ngoài trời. Họ quan niệm rằng khi người mất ở bên ngoài mà đem vào trong nhà là mang theo sự trục tặc cho công việc làm ăn mai sau.

– Người mất dưới 13 tuổi không được làm tang lễ (chưa đến tuổi) chỉ làm tang lễ cho những người từ 13 tuổi trở lên.

Tập tục ma chay, thờ cúng tổ tiên của người Nùng
Tập tục ma chay, thờ cúng tổ tiên của người Nùng

Cách thức tổ chức thông báo, phát tang, gia đình, chính quyền, quần chúng

– Khi có người mất, người thân trong gia đình đi mời (đến tận nhà) những người thân ở gần xa, thông báo cho chính quyền địa phương và bạn bè, hàng xóm láng giềng.

– Những người về tham gia lễ tang mang theo khăn trắng.

Các quy trình tổ chức đám tang

Người đứng ra lo việc

Trong gia đình con trai chịu trách nhiệm trong việc cúng lễ – Người được hưởng tài sản.

Quần áo

– Con trai mặc hai áo trắng một áo trong một áo ngoài, đội mũ quấn trùm cả đầu. Con dâu và con gái mặc một áo trắng và quấn khăn dài. Anh, em, cháu nội, con ông chú, ông bác, đội khăn trắng.

Thầy mo

Trước đây trong một đám tang gần 12 thầy mo, bây giờ khoảng 7, 8 người. Người chết trẻ khoảng 1, 2 thầy mo.

Lễ cúng

– Anh em hàng xóm tham gia làm lễ cúng.

– Người chết để khoảng một tuần trong nhà. Phải nuôi một con heo đủ lớn sau đó mới mang đi chôn cất).

– Con trai ngồi một bên áo quan, cháu chắt, con gái dâu rể, ngồi một bên.

– Cúng bài nhập quan: Lấy ngày sinh, ngày mất, tên tuổi viết vào giấy trong lễ nhập quan.

– Áo quan đặt như thế nào thì vẫn để như vậy cho đến khi đem đi chôn.


– Đồ cúng gồm: Hai con lợn, và những mâm bánh do con gái mang đến.

– Quan tài cao tượng trưng cho việc cấp nhà cho thầy cúng.

Quy trình chôn cất

– Người Nùng quan niệm dưới 36 tuổi không được ở với tổ tiên, nhưng nếu có con thì được ở với tổ tiên.

– Địa điểm: Người già chôn chỗ nào cũng được, thường là chôn ở gần nhà. Người trẻ chôn ở xa dưới núi.

– Khi đưa đi chôn cất: Người con trưởng chống gậy đi trước. Quan tài khoảng hai mươi người khiêng. Từ nhà đến chỗ chôn cất không được nghỉ.

– Chôn theo một số đồ cúng tế và đốt quần áo, trâu bò hàng mã.

– Theo phong tục tập quán, người mất trẻ thì mang đi chôn cất ngay, người già thì để lâu trong nhà.

Sau khi chết

– Làm lễ cúng 3 ngày.

– Làm lễ cúng tuần đầu.

– Sau 4 tháng đổi khăn tang, khăn trắng chuyển sang mầu nâu, mầu nâu đen.

– 3 năm sau mời thầy cúng về làm mãn tang, không bốc mộ, không có lễ cúng kỷ niệm ngày mất, không có ngày giỗ.

– 3 năm đầu ngoài có ngày cúng mùng 3 tháng 3 còn có ngày thanh minh. Sau 3 năm đó không thờ cúng giỗ nữa.

Người Nùng An quan niệm về cái chết

Phật giáo quan niệm đời người trải qua: Sinh – lão – bệnh – tử, đúng vậy, con người được sinh ra lớn lên sau đó già đi mang bệnh và mất đi, trở về cõi vĩnh hằng, với những người kinh – người duy vật quan niệm chết là hết tức là không còn gì nữa, thì người Nùng An lại có một quan niệm theo kiểu duy tâm, họ cho rằng người chết đi ở trần gian nhưng lại sẽ bắt đầu một cuộc sống khác ở thế giới bên kia, người chết đi sẽ được đoàn tụ với tổ tiên, ông bà dưới Hoàng tuyền.

Đây là quan niệm khá độc đáo một phần vì duy tâm, một phần vì cái gì đó thuộc về tâm linh những quan niệm này đã tồn tại khá lâu đời không chỉ ở các dân tộc thiểu số mà cả người Kinh cũng vậy, điều đó có lẽ cũng xuất phát từ tình người, tình thương nhớ với người đã khuất (thờ cúng).



BÀI VIẾT LIÊN QUAN